آشنایی با مراکز آموزش چاپ در جهان عرب

صنعت چاپ یکی از مهم ترین صنایع مصر است. از زمان زمامداری محمدعلی پاشا این امر مورد توجه قرار گرفت. علت این موضوع این است که صنعت چاپ ظرف ۱۸۰ سال گذشته مورد توجه دولت و وزارتخانه ها در مصر بوده است. رهبران مصری از همان آغاز دریافتند که سرمایه گذاری بر روی مردم به خصوص هنگامی که پای توسعه و تمامیت یک سیستم در هر صنعت مطرح می شود، امری کلیدی به حساب می آید. بررسی سیستم آموزش چاپ مصر حکایت از آن دارد که این سیستم از لحاظ داشتن شرایط یک نظام آموزشی از وضعیت ایده آل و سازماندهی خوبی برخوردار است.

اولین انستیتو آموزش چاپ مصر در سال ۱۹۲۴ توسط جان نیوتن (John Newton) درون یکی از قدیمی ترین چاپخانه های مصر یعنی الامیریه تاسیس شده است. این مدرسه که هنوز هم فعالیت دارد، بر ارتقای کیفیت کار کارکنان از طریق دروس نظری و عملی و کارگاه های کاری متمرکز است. در این مطلب تلاش می شود مراکز تخصصی آموزشی، مراکز پرورشی، انستیتوها و نهادهای چاپ در مصر معرفی شود.

● دپارتمان چاپ، نشر و بسته بندی دانشکده هنرهای کاربردی دانشگاه حلوان مصر

این دپارتمان در سال ۱۹۴۹ تحت عنوان دپارتمان فتومکانیک و چاپ در دانشکده هنرهای کاربردی تاسیس شده است. ریشه های این دپارتمان را می توان در مدرسه الفنون و الصنایع السلطانیه (مدرسه هنرها و آموزش های هنرستانی) دید که تحت نام مدرسه العملیات توسط محمدعلی پاشا در سال ۱۸۳۹ در بولاق مصر تاسیس شد. نخستین دوره های عالی در این زمینه در این مرکز در سال ۱۹۶۹ دایر شد. گفته می شود این تنها دپارتمانی است که مدارک فوق لیسانس و دکتری در این رشته می دهد. دانشجویان در اینجا پس از ۵ سال مدرک لیسانس در زمینه هنرهای کاربردی می گیرند. این مرکز تاکنون بیش از ۳۰ دکتری و ۷۵ مدرک فوق لیسانس به دانشجویان خود داده است. اولین فوق لیسانس این مرکز در سال ۱۹۷۱ اعطا شده است و این در حالی است که نخستین مدرک دکتری در سال ۱۹۷۷ داده شده است. شرح درس ها در اینجا به طرزی گسترده سه عرصه را پوشش می دهد: طراحی پیش از چاپ، تکنولوژی های چاپ و سیستم ها و بالاخره مراحل صحافی و تکمیلی.

چاپخانه دانشگاه حلوان هم علاوه بر دوره های تابستانی به یادگیری عملی چاپ برای دانشجویان کمک می کند. این چاپخانه به یادگیری و کسب تجربه و فراگیری دانش روز مربوط به تکنولوژی ها، سیستم ها و ماشین ها کمک می کند.

● دپارتمان مهندسی چاپ در دانشکده فنی نظامی

این بخش در کالج فنی ارتش در سال ۲۰۰۱ تاسیس شده و واحد این دپارتمان به گونه ای طراحی شده که دانشجویان بتوانند کلیه جنبه های مهندسی مکانیک را فرا بگیرند. این دپارتمان در عین حال یک چاپخانه کوچک هم دارد. ضمن اینکه خود دانشکده هم چاپخانه اختصاصی خودش را دارد. این کالج دوره های فوق لیسانس و دکتری در زمینه چاپ دارد. اکثر دانشجویان فارغ التحصیل این مرکز با عنوان افسری در تاسیسات چاپ ارتش مصر خدمت می کنند.

● بخش چاپ در انستیتو فنی نظامی مصر

بخش چاپ دوره های آموزشی جامعی را به تکنسین های چاپ ارایه می دهد تا دانش نظری و عملی برای سیستم ها و تکنولوژی های جدید را در چاپخانه آموزشی بالا ببرد و این امر کارآموزان را به افسرانی موثر تبدیل می سازد.

● دپارتمان تکنولوژی های چاپ، مهندسی و تولید در آکادمی اخبار الیوم

این آکادمی که در سال ۱۹۹۸ تاسیس شده متعلق به بزرگ ترین و قدیمی ترین روزنامه مصر است. طیفی از دپارتمان های مختلف را داراست. یکی از این دپارتمان ها، دپارتمان مهندسی است. آکادمی شامل دپارتمان های فرعی هم هست که از آن جمله می توان به دپارتمان های تکنولوژی های چاپ و تولید مهندسی، ارتباطات و کامپیوتر، الکترونیک و مهندسی صنعتی اشاره کرد. دوره پنج ساله این آکادمی در سال اول با دوره یک ساله مشترک آغاز شده و سپس چهار سال آموزش در حوزه های تخصصی تعقیب می شود. فارغ التحصیلان همه فرایندهای مرتبط با صنعت چاپ و نشر را فرا می گیرند. افزون بر این کالج اخبار الیوم یک دپارتمان رسانه، علوم کامپیوتری و تکنولوژی اطلاعات و علم مدیریت نیز دارد.

● دپارتمان طرح های چاپی دانشکده هنرهای زیبا، دانشگاه اسکندریه

این دپارتمان اگر چه یک دانشکده هنرهای زیبا است، اما تقریبا تمام بخش های چاپ و نشر را پوشش می دهد. فارغ التحصیلان پس از طی یک دوره ۵ ساله لیسانس می گیرند. دانشکده مزبور در عین حال دوره های فوق لیسانس و دکتری مطالعات چاپ را نیز طراحی کرده که با بخش چاپ و نشر و بسته بندی دانشکده هنرهای کاربردی قاهره در ارتباط نزدیک است.

● آکادمی رسانه های چاپی هایدلبرگ در قاهره

این انستیتو که در سال ۲۰۰۰ تاسیس شده یکی از شعب منطقه ای و اصلی هایدلبرگ است که در خود هایدلبرگ بنا نهاده شده است. این آکادمی اولین دوره خود را در سال ۲۰۰۱ آغاز کرد. تمرکز این آکادمی بر ارایه دوره های کوتاه مربوط به مدیریت رنگ، فرآیندهای چاپی، چاپ پیشرفته، مدیریت کیفیت، چاپ امنیتی و مدیریت چاپ است که پس از طی این دوره ها کارآموزان مدرک هایدلبرگ را دریافت می کنند. مهندس احمد خطاب مدیر آکادمی مصرانه معتقد است که چاپ فقط یک شغل نیست بلکه یک صنعت کامل است و آکادمی با آن به صورت یک صنعت بین المللی برخورد می کند. آکادمی هایدلبرگ تا اواسط سال ۲۰۰۷ توانسته است ۱۵۱ دوره آموزشی را با ۹۸۱ شرکت کننده از سراسر جهان عرب با اکثریت غالب از عربستان سعودی و منطقه خلیج بگذراند.

آکادمی هایدلبرگ سمینارها، کنفرانس ها و کارگاه های مرتبط با چاپ را برگزار می کند و علاوه بر این دوره های آن متمرکز بر نیازهای مشتریان چه از داخل و چه از خارج مصر است. بسیاری از این دوره ها در دبی، سودان، کویت و عربستان سعودی برگزار شده اند. آکادمی رسانه های چاپی هایدلبرگ در آلمان عملا بر فعالیت های آکادمی هایدلبرگ قاهره نظارت دارد. این در حالی است که شرکت یوسف علام و شرکا که یکی از قدیمی ترین شرکت های عرصه چاپ است و صاحب ساختمان هایدلبرگ می باشد، بر آکادمی هایدلبرگ نظارت اداری دارد.

● مراکز آموزش چاپ هنرستانی

سازمان تولید کارا وزارت صنعت و تجارت دو سال پس از تاسیس سازمان آموزش هنرستانی و تولید کارا، اکثر مراکز در سال ۱۹۵۸ تاسیس شده اند. این مراکز طیف گسترده ای از مشاغل و تخصص ها را پوشش می دهند.

نخستین مرکز چاپ در سال ۱۹۶۱ در اسکندریه و دومین مرکز در سال ۱۹۶۳ در قاهره تاسیس شد و یک مرکز جدید تعاون هم در سال ۲۰۰۴ تاسیس شده است. از سال ۱۹۶۰ نیز یک مرکز تخصصی آموزشی نیز دایر شده است. هدف این مراکز چاپ که اولین ها در نوع خود بوده اند، تحویل فارغ التحصیلان ماهر به بازار است. آنها دوره های ۳ ساله ای را می گذرانند که بر پیش از چاپ، چاپ و پس از چاپ متمرکز است.

● مدارس متوسطه فنی صنعتی وزارت آموزش

این مدارس متوسطه تحت نظارت بخش آموزشی فنی وزارت آموزش دایر شده اند. هدف این مدارس ارایه دوره های متمرکز بر کل فرآیند چاپ است. سه مدرسه عمده این عرصه در اسکندریه، قاهره و الفیوم قرار دارند. دوره های اسکندریه و قاهره دوره هایی ۳ ساله هستند که در الفیوم تا ۵ سال طول می کشند. دوره ها هم نظری و هم عملی است و پیش از چاپ، صحافی و عملیات تکمیلی را در برمی گیرد. چاپ افست و سیلک هم در دستور کار است.

● دپارتمان های چاپ در مراکز مختلف وزارت امور اجتماعی

۱۸ دپارتمان در مراکز این وزارتخانه به آموزش چاپ اشتغال دارند. این دپارتمان ها به کسانی سرویس می دهند که در نظام های سنتی آموزشی پرورش یافته اند. این دپارتمان ها به این نوع افراد کمک می کنند تا مهارت های بیشتری در چاپ به دست آورند. دوره های این دپارتمان ها ۲ ساله است و به کسانی که این دوره ها را سپری می کنند برای یافتن کار کمک می کنند.

● انستیتو امور مدنی، وزارت کشاورزی

دوره های این انستیتو ۲ ساله است و برای حضور در آنها باید دوره آموزش متوسط طی شده باشد و معدل بالا هم کسب شده باشد.

● انجمن توسعه صنایع چاپ (PIDA)

انجمن توسعه صنایع چاپ به چاپکاران مصری از جوانب مختلف کمک می کند. انجمن توسعه صنایع چاپ در سال ۲۰۰۷ برای ارایه دوره های کوتاه مدت تاسیس شد. بدیهی است که صنعت چاپ مصر یک صنعت کارا و متنوع است. اما به دلیل تحولات پیاپی تکنولوژیک در این زمینه و نیازهای فزاینده به سرمایه گذاری در زمینه سیستم ها و تکنولوژی های چاپخانه و نیز ضرورت مقابله با چالش ها، وجود چنین انجمن ها و مراکزی ضروری به نظر می رسد و نباید چنین مراکزی برای ادامه فعالیت صرفا از دولت کمک بگیرند.کمک شرکت ها، آژانس ها و تولیدکنندگان نیز به این مراکز از ضرورت ها به شمار می آید.

مرکز مدرانیزاسیون صنعتی (IMC) و مرکز آموزش صنعتی (ITC) یک پروژه استانداردسازی را برای صنایع مصر در زمینه آموزش به دست گرفته اند و برای برخی از دوره ها، کمک های مالی از نهادهای بین المللی و اروپایی دریافت کرده اند. سایر پروژه های چاپی در سال ۲۰۰۷ شروع شده و هدف آنها اتمام چنین پروژه هایی در سال ۲۰۰۸ است. پروژه های دیگری هم در زمینه های فلکسو، سیلک، روتوگراور و فرآیندهای دیجیتال چاپ و روندهای چاپی در جریان است که با نظارت انجمن توسعه صنایع چاپ و اتاق صنایع چاپ مصر دنبال می شوند. اکنون راه مصر طرف توجه سایر کشورهای عربی قرار گرفته است و آن هم دوره های آموزشی را آغاز کرده اند.

● تونس، مرکز هنر چاپ

مرکز هنر چاپ در آریانه، تنها مرکزی است که برنامه های تخصصی فنی برای تربیت نیروی انسانی بر اساس استانداردهای بین المللی ارایه می دهد. آموزش فنی و نظری در این مرکز به سطح فنی افرادی که امتحان هنرستان را می دهند، وابسته است. این مرکز در سال ۱۹۸۲ با حمایت دولت شکل گرفت و در سال ۱۹۹۶ طراحی دوباره شد. این مرکز دارای تجهیزات پیش از چاپ و ماشین های چاپ افست است و بخشی هم برای صحافی و عملیات تکمیلی دارد. کارگاه چاپ سیلک و کارگاه تست مرکب هم از امکانات دیگر این مرکز است. واحدهای این مرکز، پیش از چاپ، چاپ و پس از چاپ را در برمی گیرد. متقاضیانی که می خواهند در این مرکز پذیرفته شوند باید سال دوم دبیرستان را با موفقیت سپری کرده باشند. مرکز مزبور در عین حال مشاوره های تکنیکی هم می دهد و مطالعاتی را نیز صورت می دهد. مرکز مزبور دارای ۲۰ کارمند و ۵۰ کارآموز است. تعداد کارآموزان تا سال ۲۰۰۶ به ۴۸۷ نفر رسیده است.

● امارات متحده عربی

توجه به صنعت چاپ با توجه به تحولات تکنولوژیک گسترش یافته است. آموزش چاپ نیز اخیرا طرف توجه قرار گرفته و قراردادی بین انستیتو چاپ مسکو و یکی از شرکت های این بخش در امارات به امضا رسیده است. طبق این قرارداد یک مرکز جدید چاپ در مدیاسیتی دبی افتتاح می شود. این انستیتو دوره های تخصصی خواهد داشت و مدرک چاپ اعطا خواهد کرد.

● سوریه

یک یا دو انستیتو فنی در سوریه وجود دارد که چاپ افست و نیز مراحل پس از چاپ را آموزش می دهند.

● مغرب

انستیتو تخصصی تکنولوژی های کاربردی: این انستیتو دارای ۱۴۹۴ کارآموز است که ۱۷۳ نفر از آنها از بخش چاپ آمده اند. این انستیتو ۵۶ کارآموز دارد و ۱۳ مدیر، ۱۸ سالن سخنرانی، ۸ سالن تخصصی و ۸ کارگاه.

انستیتو تخصصی تکنولوژی های کاربردی: این انستیتو در شهر فاس قرار دارد و در سال ۱۹۹۰ تاسیس شده است. دارای ۸۹۶ کارآموز و ۴۸ مربی است و فضایی به وسعت ۷۲۰۰ متر مربع دارد. این انستیتو دارای ۹ سالن و ۴ کارگاه و ۳ ماشین دو رنگ است. در مراکش و تانجر دو انستیتوی دیگر به کار آموزش چاپ اشتغال دارند.

● الجزایر

انستیتو INSFP که در بلیدا در سال ۲۰۰۲ افتتاح شده است، دارای ۱۸ سالن است که ۳ سالن از این مجموعه به چاپ اختصاص یافته است. در این سالن ها دو ماشین رنگی و دو ماشین تک رنگ وجود دارد. انستیتو INSFP دارای ۵۷۴ کارآموز است که ۶۴ تن از آنها در عرصه چاپ آموزش می بینند. اولین مدرک این مرکز در سال ۲۰۰۸ اعطا خواهد شد. دو انستیتوی دیگر هم در این عرصه فعال هستند که یکی از آنها در الجزیره و دیگری در قسطنطنیه فعالیت دارد.

● بحرین

انستیتو شیخ خلیفه دوره های تخصصی چاپ ارایه می دهد و همچنین به فارغ التحصیلان در یافتن کار کمک می کند. این انستیتو در سال ۲۰۰۶ دارای ۳۶ کارآموز بود که در عرصه چاپ افست آموزش می دیدند.

● عربستان سعودی

عربستان سعودی جزو معدود کشورهای جهان عرب است که مانند مصر به آموزش چاپ اهمیت می دهد.

انستیتو عمومی آموزش فنی و هنرستانی : انستیتو عمومی آموزش فنی و هنرستانی عربستان کار خود را از سال ۱۹۸۴ شروع کرده و دارای ۱۶ بخش تخصصی است.

احمد الغامدی مدیر انستیتو آموزش هنرستانی در دمام می گوید سه مرکز در جده، ریاض و دمام وجود دارد که به کارآموزان، مسایل پیش از چاپ، تفکیک رنگ، چاپ، صحافی و تکنولوژی های مرتبط با عملیات تکمیلی را آموزش می دهند. هر مرکز بین ۶۰ تا ۸۰ کارآموز دارد. به گفته الغامدی انستیتو آموزش هنرستانی ۳۰ کارآموز را برای یک ماه پذیرش می کند. مرکز ریاض هم کانون ویژه ای برای آموزش دارد.

انستیتو توسط دولت عربستان تامین مالی می شود. دوره های این مرکز نه تنها رایگان است، بلکه کارآموزان از کمک تحصیلی هم برخوردار می شوند. به کارآموزان گواهی حضور در دوره اعطا می شود و این مدرک را پس از طی دوره یک ساله دریافت می کنند.

مرکزی هم در انستیتوی مزبور وجود دارد که به یافتن کار برای کارآموزان کمک می کند. تنها پیش شرط پذیرفته شدن در این مرکز گذراندن موفقیت آمیز آموزش کارایی سطح متوسطه است. انستیتو با کسب تجارب مراکز مشابه در سطح بین المللی، شرح درس ها و برنامه های جدیدی را تدوین کرده است تا فارغ التحصیلان بتوانند به نیازهای بازار داخلی پاسخ دهند.

این برنامه ها ترکیبی از بسته های آموزشی در قالب گروهی از کتاب هاست که به زبانی ساده و قابل فهم نوشته شده اند و مسایل نظری و عملی تمام موضوعات چاپی را در برمی گیرند.

مرکز آموزش هنرستانی جده : این مرکز که یک نهاد خصوصی است، دوره های ۱۲ تا ۱۸ ماهه برگزار می کند و هدف آن تربیت کارآموزان ماهر و دارای استانداردهای پایه ای برای چاپ است. مرکز آموزش هنرستانی جده که در سال ۲۰۰۶ تاسیس شده است بر افست متمرکز است. این مرکز در تلاش است تا یک گواهی دو ساله اعطا کند.

● اردن

مدرسه چاپ عمان (امان) در سال ۱۹۹۲ زیر نظر وزارت آموزش تاسیس شده است و با همکاری ایتالیایی ها کار می کند و به دانش آموزان سال های اول و دوم دبیرستان آموزش می دهد. نحوه تدریس در این مدرسه به این صورت است که ۳ روز آموزش های نظری و ۲ روز آموزش عملی داده می شود. مدرسه چاپ عمان سالیانه حدود صد فار غ التحصیل دارد. مهندس هاجس داری مدیر مدرسه چاپ عمان می گوید : فارغ التحصیلان مدرسه گواهینامه می گیرند و ما به آنها در زمینه های طراحی، مونتاژ، چاپ افست و لمینت آموزش می دهیم.

هاجس داری می گوید در اردن دو مرکز وجود دارد که هر دو دوره های آموزش چاپ دارند. به گفته وی، مدرسین این مدرسه در سال ۱۹۹۲ برای گذراندن یک دوره آموزشی ۸ ماهه به ایتالیا اعزام شده اند و در بازگشت به تدوین برنامه های تخصصی درسی همت گماشته اند.

هاجس داری در اشاره به دشواری های کارآموزان در جذب شدن به بازار کار می گوید آنها با مشکلات عدیده ای مواجه هستند که اصلی ترین آنها دستمزدهای پایین است. در این مدرسه عمدتا از تجهیزات ایتالیایی استفاده می شود که از جمله آنها می توان به ماشین های چاپ افست، ماشین های لمینیت، تازن، دوخت و برش اشاره کرد
  
 
همشهری آنلاین
ویرایش و تلخیص:آکاایران