چکیده

ماهواره های پیشرفتها ی که امروزه با عنوان نُوآ به سراسر جهان پوشش هواشناسی می دهند، در واقع ادامه همان ماهواره آزمایشی تایروس هستند که در سال 1960 به فضا پرتاب شد. تایروس 1 اولین ماهواره هواشناسی جهان به حساب میآ ید. تایروس مزیت فضا را در ارائه خدمات هواشناسی و اقیانوس شناسی کاملاً به اثبات رساند و نقطه شروعی شد برای تحول در این علوم. تایروس یکی از نقاط عطف مهم در استفاده صلح جویانه بشر از فضا محسوب می شود.

تاریخچه

تایروس 1، اولین ماهواره هواشناسی جهان بود که در تاریخ اول آوریل 1960 ، از پایگاه کیپ کاناورال 1 آمریکا در فلوریدا به فضا پرتاب شد. برنامه تایروس ابتدا در سال 1958 جزو برنامه های وزارت دفاع ایالات متحده در زمینه هواشناسی بود که یک سال بعد به سازمان تازه تأسیس ناسا منتقل شد. این ماهواره ماموریت داشت تا با دوربین خود از الگوی حرکتی ابرها و همچنین تشعشعات مادون قرمز زمین، اطلاعاتی را برای پیشب ینی و بررسی وضعیت آب و هوا مخابره2 محموله های کند. البته پیش از آن، سایر ماهواره ها مانند اکسپلورر 7 هواشناسی را به فضا برده بودند، اما هیچ گاه ماموریت اصلی آنها هواشناسی نبود . تایروس مخفف عبارت ماهواره مشاهده تلویزیونی و مادون قرمز 3 است. تایروس 1 در طول مدت عملیات 78 روزه خود توانست کارآیی ماهواره ها در زمینه هواشناسی و دادن اطلاعات در مورداوضاع جوی زمین به اثبات برساند. تایروس 1 اولین تصاویر تلویزیونی زمین را از فضا مخابره کرد که این مساله یکی از نقاط عطف مهم درتاریخ فضا محسوب می شود.

تایروس

پس از پرتاب اولین ماهواره تایروس، 9 ماهواره تایروس دیگر تاسال 1965 به فضا پرتاب شدند که همگی آزمایشی- تحقیقاتی بودند و خدمات پیوسته هواشناسی را ارائه نمی دادند . این ماهواره ها در مدارخورشیدآهنگ و با زاویه میل بالا، ارتفاع متوسط 0 کیلومتری و دوره چرخش حدود 100 دقیقه قرار گرفتند. در سال 1965 ، اولین طرح کامل از الگوی آب و هوایی کره زمین با استفاده از 450 تصویر ارسال شده توسط ماهواره های تایروس ایجاد شد.

از سال 1966 به بعد، این برنامه با عنوان ESSA TIROS 4دنبال شد. بین سال های 1966 تا 1969 مجموعاً 9 ماهواره هواشناسی دیگر، که اینب ار خدمات پیوسته و تعریف شده هواشناسی ارائه می دادند،به فضا پرتاب شدند. مدیریت این برنامه بر عهده سازمان خدمات علوم محیطی 5 آمریکا بود. این ماهواره ها توانستند عکس های هواشناسی بسیار باکیفیتی را به زمین مخابره کنند و تغییر و تحول بزرگی در علم هواشناسی به وجود آورند. هر 19 ماهواره مذکور، چرخش پایدار بودند. در 1970 ، این برنامه با ساخت و پرتاب ماهواره ایتُوس 6 به معنای ماهواره تایروس عملیاتی بهبودیافته یا تایروسا م 7، ادامه یافت. ایتوس برخلاف 19 ماهواره قبلی، به جای پایداری چرخشی از پایداری سه محوره بهره می برد. ایتوس 1 که در ژانویه 1970 پرتاب شد، به خوبی توانست قابلیت های برتر خود را نسبت به نمونه های پیشین تایروس به اثبات برساند. این ماهواره قابلیت ارسال مستقیم و همچنین ضبط تصاویر معمولی و مادون قرمز را داشت. ایتوس های بعدی نیز توانستند تا اطلاعات مربوط به تغییرات دمای جو را بر حسب ارتفاع ارائه کنند. این ماهواره ها تا سال 1979 عملیاتی بودند. ایتوس ها را میتوان اولین ماهواره ها از مجموعه ماهواره های هواشناسی NOAA8دانست.

ماهواره های هواشناسی

ماهواره تایروس N 10 که در سال 1978 به فضا پرتاب شد، اولین ماهواره از نسل سوم ماهواره های قطبی گرد 11 بود. تایروسا N در واقع ادامه همان برنامه تایروس بود.

برنامه تایروسا ن پیشرفته تا به امروز هم ادامه دارد. ماهواره هااین برنامه نیز نُوآ نامیده می شوند و آخرین آنها، یعنی نُوآ- درسال 2007 به فضا پرتاب  شد.

مشخصات ماهواره های تایروس

همان گونه که ذکر شد، برنامه تایروس تا به امروز (سال 2008میلادی) ادامه دارد و احتمالاً تا سالیان آینده نیز ادامه خواهد داشت،

البته تحت عناوین و نام های جدید. اما در فرهنگ عمومی فضایی،یادآور همان 10 ماهواره تاریخی است که در اوایل « تایروس » عنوان دهه 60 به فضا پرتاب شدند. از این رو، در این مطالعه مشخصاتی ازآن ماهواره ها ارائه می گردد. تایروس های 1 تا 9 به ترتیب با حروف نیز شناخته می شدند 12 . تایروس 10 نیز با علامت I تا A مشخصه شناخته می شد . در طول این برنامه اغلب نام ماهواره های OT-1جدید تغییر میی افت اما مواردی بود که با همان نام تایروس نامگذاری می شد. به جز اولین ماهواره تایروس، که با پرتابگر تور 13 به فضا پرتاب شد،9 ماهواره دیگر با استفاده از پرتابگر سه مرحلها ی دلتا به فضا فرستاده شدند. ماهواره تایروس 1 دو دوربین استوانه شکل به طول 7قطر3.8 سانتی متر با خود حمل می کرد. یکی از آنها مجهز به لنز واید و دیگری یک دوربین با قدرت تفکیک پایین بود. دوربین واید آن مساحتی در حدود 1130 در 1330 کیلومتر را با قدرت تفکیک 320 متر بر روی زمین پوشش می داد. این دوربین هر 10 الی 30 ثانیه یک تصویر تهیه می کرد. مدار این ماهواره بیضی شکل بسیار نزدیک به دایره و دوره چرخش آن به دور زمین 99 دقیقه و 20 ثانیه بود.

هر 10 ماهواره تایروس دو نوع محموله هواشناسی را حمل می کردند؛ یک محموله برای سنجش میزان تشعشعات مادون قرمز سطح زمین و دیگری برای تصویربرداری تلویزیونی از حرکت و تحولات ابرها. در هر کدام از ماهواره های جدید تایروس محموله های جدیدتر وپیشرفتهت ری نصب و آزمایش می شد.

تایروس

هر ماهواره تایروس، تعداد زیادی عکس هواشناسی (در طیف مرئی و مادون قرمز) را به زمین مخابره می کرد. تعداد برخی از عکس های مخابره شده عبارتند از :

22952 تصویر : ماهواره تایروس 1

32593 تصویر : ماهواره تایروس 4

58226 تصویر : ماهواره تایروس 5

66674 تصویر : ماهواره تایروس 6

150000 تصویر : ماهواره تایروس 7

100000 تصویر : ماهواره تایروس 8

 تایروس1 78 روز به ماموریت خود ادامه داد و سپس در اثر بروزاشکال در سامانه الکترونیکی آن از کار افتاد. ماهواره های تایروس در طول عمر عملیاتی خود، که گاهی به 3 یا 5 سال نیز می رسید، موفقیت خود را ثابت کردند.

ماهواره های بعد از تایروس 10 ، با عناوین ئیا سا سا ی، ایتوس و درنهایت نوآ تا به امروز به ارائه خدمات پرداخته ا ند.

 

تهیه کننده : محسن مرادی

برگرفته از سایت ISA

ماهواره های هواشناسی

ماهواره ها

از اواسط قرن بیستم، هزاران قمر مصنوعی در اطراف سیاره ی ما یا در مدارهای بیضی شکل بزرگ تری به گردش در آمده اند. قمرهای بزرگ تر را، که روی مداری نزدیک به زمین، در ارتفاع 200 تا 500 کیلومتری حرکت می کنند، پیش از طلوع آفتاب یا هنگام غروب خورشید با چ...

منبع : tebyan.net